Güneş Sistemi · Dördüncü gezegen

Mars

Kızıl tozun gezegeni.

İnce bir atmosfer, gökyüzünü pembe boyayan toz ve Güneş Sistemi'nin en yüksek volkanı. Soğuk bir çöle benzer; toprağının altında ise eski göllerin ve nehirlerin izi durur.

Keşfe başla Yüzeyi incele

228 milyon km · 687 günde bir tur · 2 uydu

Sürükleyerek döndürParmağınla döndür

Kaydır

01 — Portre

Küçük, soğuk ve şaşırtıcı derecede tanıdık.

Mars'ın çapı Dünya'nın yaklaşık yarısı, kütlesi ise onda biri kadardır. Yüzeyde tartılsanız ağırlığınızın yüzde 38'ini görürdünüz. Günler ise neredeyse bizimkiler gibidir: bir sol, 24 saat 39 dakika sürer. Yıl, 687 Dünya günüdür.

Bir zamanlar daha kalın bir atmosferi olduğu düşünülür. Bugün yüzey basıncı, deniz seviyesindeki Dünya basıncının yaklaşık yüzde 0,6'sıdır. Su bu koşullarda yüzeyde uzun süre sıvı kalamaz; kutuplarda ve toprağın altında buz olarak bekler.

Güneş'e uzaklık: 228 milyon km
Ortalama sıcaklık: −63 °C
Kütle: Dünya'nın %10,7'si
Uydular: Phobos ve Deimos

6.779 km Ortalama çap

24 sa 39 dk Bir Mars günü

687 gün Bir Mars yılı

%38 Yerçekimi, Dünya'ya göre

02 — Ölçek

Dünya ile yan yana.

Çaplar ölçeklidir. Mars daha küçük bir dünyadır; yine de volkanı ve kanyonu, Dünya'daki benzerlerinin çok ötesine geçer.

Çap%53
Kütle%11
Yerçekimi%38
Gün ışığı süresineredeyse eşit

03 — Coğrafya

Tozun altındaki kabartma.

Yüzey, pas rengini demir oksitli tozdan alır. Bu tozun altında dev bir volkan, kıta boyu bir kanyon ve mevsimle büyüyüp küçülen buz takkeleri vardır.

Kanyon

Valles Marineris

Yaklaşık 4.000 kilometre uzunluğunda, yer yer 7 kilometre derinliğinde. Arizona'daki Büyük Kanyon hem boy hem derinlik olarak yanında mütevazı kalır.

Volkan

Olympus Mons

Güneş Sistemi'nin en yüksek volkanı. Yaklaşık 22 kilometre yüksekliğinde, 600 kilometre genişliğinde bir kalkan. Everest'in iki buçuk katı.

Kutuplar

Buz takkeleri

Su buzu yıl boyunca kalır. Kışın üzerine karbondioksit buzu çöker; yazın bu örtü süblimleşerek yeniden atmosfere karışır.

İklim

Toz fırtınaları

Bazı fırtınalar gezegenin tamamını sarar ve haftalarca sürer. 2018'deki küresel fırtına, Opportunity aracının güneşini kapatmıştı.

Yükseklik

Everest
8,8 km

Olympus Mons
22 km

Uzunluk

Büyük Kanyon
446 km

Valles Marineris
4.000 km

04 — Atmosfer

Pembe gündüz, mavi alacakaranlık.

Atmosferin yaklaşık yüzde 95'i karbondioksittir. Kalanı büyük ölçüde azot ve argondur. Bu örtü çok incedir; gökyüzünün rengini asıl belirleyen, havada asılı kalan ince tozdur.

Gündüzleri gökyüzü soluk pembe ve kayısı tonlarındadır. Güneş batarken aynı toz, mavi ışığı Güneş'in çevresinde bırakır. Dünya'dakinin tersine, Mars'ta gün batımı mavidir.

%95 karbondioksit
%2,7 azot
%1,6 argon
Basınç %0,6

05 — Su

Kurumuş bir hatıra.

Bugün yüzeyde kalıcı sıvı su yoktur. Eski nehir vadileri, göl çökelleri ve Jezero kraterindeki delta ise bir zamanlar suyun aktığını gösterir.

Yaklaşık 3 milyar yıl önce

Daha kalın bir atmosfer altında vadiler ve göller oluşmuş olabilir. Gale ve Jezero'daki tortul kayaçlar bu dönemin arşividir.

Bugün

Aynı yataklar kurudur. Su, kutup buzunda ve yer altında durur. Perseverance, eski bir deltanın kenarında bu izleri örnekliyor.

06 — Görevler

Yarım yüzyıllık yakın bakış.

İlk yakın çekimden helikopterin uçuşuna kadar Mars, Güneş Sistemi'nde en çok ziyaret edilen yüzeylerden biridir.

1965

Mariner 4

İlk yakın çekim fotoğraflar. Kraterlerle kaplı, Ay'ı andıran bir yüzey görüldü.
1976

Viking 1 ve 2

Yüzeye başarıyla inen ilk araçlar. Toprağı incelediler ve ilk panorama karelerini gönderdiler.
1997

Pathfinder ve Sojourner

Sojourner, başka bir gezegende dolaşan ilk keşif aracı oldu.
2004

Spirit ve Opportunity

İkiz araçlar suyun izini sürdü. Opportunity, tasarlandığından çok daha uzun bir ömür yaşadı.
2012

Curiosity

Gale kraterine indi. Nükleer enerjili laboratuvarı, kayaçların ve eski göl yataklarının kimyasını okudu.
2018

InSight

Depremleri dinledi, iç yapıyı ölçtü. Görevi 2022'de sona erdi.
2021

Perseverance, Ingenuity ve yeni yörüngeler

Perseverance, Jezero'daki eski deltanın kıyısına indi ve örnek topladı. Ingenuity, başka bir gezegende motorlu uçuşun mümkün olduğunu gösterdi; 72 uçuşun ardından emekliye ayrıldı. Aynı yıl BAE'nin Hope aracı ile Çin'in Tianwen-1 görevi de Mars'a ulaştı.

07 — Uydular

İki küçük yoldaş.

Phobos ve Deimos, yakalanmış asteroitleri andıran düzensiz kayalardır. İkisi de Mars'ın yanında birer şehir boyutundadır.

Phobos

Yaklaşık 6.000 kilometre yüksekte, 7 saat 39 dakikada bir tur atar. Mars'ın dönüşünden hızlı olduğu için batıdan doğar, doğudan batar. Yavaşça gezegene yaklaşmaktadır.

Deimos

Daha küçük ve daha uzaktır. Bir turu yaklaşık 30 saat sürer. Gökyüzünde Phobos'tan daha sakin, daha yavaş bir ışık olarak kalır.

08 — Yolculuk

Bir sonraki pencere.

Dünya ile Mars yaklaşık 26 ayda bir uygun hizaya gelir. Bu pencereler, daha az yakıtla yola çıkmak için kullanılır. Bir araç genellikle yedi ila dokuz ayda gezegene varır.

İnce atmosfer radyasyonu az tutar. İnsanlı bir yolculuk için oksijen, su ve koruma gerekir. Kutuplardaki ve toprağın altındaki buz, bu hesabın içindedir.